Glosario

Glosario fiscal para autónomos e pequenas empresas

As palabras que saen nos calendarios e nas fichas dos modelos, explicadas en dúas frases cada unha. Para entender que che preguntan, non para decidir o teu caso: iso, coa fonte ou con quen te asesore.

Revisado o 22 de setembro de 2026 5 min de lectura

Como se le un modelo

Cada trámite con Facenda ten un número: o 303 é o IVE, o 130 o pagamento fraccionado do IRPF, o 111 as retencións. O número di que se declara; o período (1T, 2T, xaneiro…) di de cando; e o calendario, ata que día. As facendas forais e a canaria usan números propios para o mesmo: o cadro de equivalencias ponos un ao lado do outro.

Termos

Autoliquidación: Unha declaración na que calculas ti o que debes (ou o que che devolven) e o ingresas ao presentala. O 303 do IVE e o 130 do IRPF sono.
Declaración informativa: Unha declaración sen pagamento que lle conta a Facenda datos doutras persoas: as retencións practicadas (190) ou as operacións de máis de 3.005,06 € cun mesmo cliente ou provedor (347).
Resumo anual: A declaración que repasa o ano dun modelo periódico: o 390 resume os 303, o 190 os 111 e o 180 os 115.
1T, 2T, 3T e 4T: Os trimestres naturais. Os modelos trimestrais da AEAT preséntanse do 1 ao 20 do mes seguinte; o cuarto trimestre do 303 e do 130, ata o 30 de xaneiro. As datas exactas, no calendario.
Pagamento fraccionado: Un adianto do imposto do ano que se desconta na declaración anual: o 130 e o 131 no IRPF e o 202 no imposto sobre sociedades.
Retención: A parte dun pagamento que se queda quen paga para ingresala en Facenda en nome de quen cobra: nunha nómina, na factura dun profesional ou nun aluguer. Ingrésase co 111 ou co 115.
A regra do 70 %: Quen exerce unha actividade profesional non presenta o 130 se polo menos o 70 % dos seus ingresos do ano anterior levaron retención: xa os adiantaron os seus clientes.
Estimación directa: A forma de calcular o rendemento da actividade no IRPF con ingresos menos gastos. Ten dúas modalidades, normal e simplificada; a simplificada é a da maioría de autónomos.
Estimación obxectiva (módulos): O rendemento non sae de ingresos e gastos, senón de índices da actividade (persoal, superficie, potencia…). Só para certas actividades e por debaixo duns límites; o pagamento fraccionado é o 131, non o 130.
Réxime simplificado do IVE: O IVE por módulos de certas actividades, case sempre xunto á estimación obxectiva do IRPF. Tamén se liquida co 303.
Recargo de equivalencia: O réxime de IVE do comercio retallista de persoas físicas: o provedor cobra un recargo ademais do IVE e a tenda non presenta o 303 polas súas vendas.
Gran empresa: Para o IVE e as retencións, quen facturou máis de 6.010.121,04 € o ano anterior. Os seus modelos pasan a ser mensuais.
REDEME: O rexistro de devolución mensual do IVE: quen se inscribe pode pedir cada mes o que lle deben, e a cambio liquida o IVE mensualmente e leva o SII.
SII: A Subministración Inmediata de Información: os libros do IVE mándanse a Facenda en catro días. Obrigatorio para as grandes empresas, os grupos de IVE e o REDEME; quen o leva non presenta o 390.
Operación intracomunitaria: Unha compra ou unha venda entre empresas de dous países da UE, co NIF-IVE de cada unha. Declárase no 349 e esixe estar dado de alta no rexistro de operadores intracomunitarios (ROI).
Xanela única (OSS): Un réxime para declarar nun só modelo, o 369, o IVE das vendas a distancia a particulares doutros países da UE, en vez de darse de alta en cada país.
Epígrafe do IAE: O código co que o imposto sobre actividades económicas clasifica cada actividade. Case ningún autónomo nin pequena empresa paga o imposto (están exentas as persoas físicas e quen factura menos dun millón), pero o epígrafe declárase ao darse de alta co 036.
CNAE: A Clasificación Nacional de Actividades Económicas, a que usan sobre todo a Seguridade Social e as estatísticas. Non é o mesmo ca o epígrafe do IAE, aínda que se parezan.
IGIC: O imposto xeral indirecto canario, que en Canarias ocupa o lugar do IVE, cun tipo xeral do 7 %. Lévao a Axencia Tributaria Canaria cos seus modelos: o 420 cada trimestre e o 425 ao ano.
IPSI: O imposto sobre a produción, os servizos e a importación, que en Ceuta e Melilla ocupa o lugar do IVE. Xestiónao cada cidade.
Concerto Económico: A lei pola que Álava, Biscaia e Guipúscoa teñen facenda propia, cos seus modelos e o seu calendario (Lei 12/2002).
Convenio Económico: O mesmo para Navarra (Lei 28/1990): o IVE é o F69 e a renda o F93.
Batuz e LROE: O sistema de Biscaia para as facturas e os libros: cada venda sae con TicketBAI e os ingresos e gastos anótanse no libro rexistro de operacións económicas (LROE), que para as persoas físicas é o 140.
RETA: O réxime especial de traballadores autónomos da Seguridade Social. Desde 2023 a cota depende dos rendementos netos que se prevén, e cárgase o último día hábil de cada mes (ficha).
Regularización da cota: Como a cota de autónomos vai polos rendementos previstos, a Seguridade Social axústaa despois cos reais que lle pasa Facenda: pode saír a pagar ou a devolver (ficha).
Seguros sociais: As cotizacións dos empregados, que a empresa liquida cada mes coa Seguridade Social (ficha).
Domiciliación: Pagar un modelo con cargo en conta o último día do prazo. Para domiciliar hai que presentar uns días antes de que remate o prazo: o calendario da AEAT marca ata cando.
NRC: O número de referencia completo que dá o banco ao pagar un modelo: a proba de que o ingreso se fixo.
Sede electrónica: A web oficial onde se presentan os modelos: a da AEAT, a da Axencia Tributaria Canaria, a de cada facenda foral ou a da Seguridade Social. Éntrase con certificado dixital, Cl@ve ou DNI electrónico.

Preguntas frecuentes

Que diferenza hai entre o IAE e o CNAE?

Os dous clasifican actividades, pero úsaos xente distinta: o epígrafe do IAE, Facenda (declárase no 036); o CNAE, sobre todo a Seguridade Social e a estatística. Unha mesma actividade ten un de cada.

Por que no País Vasco os modelos teñen outros números?

Porque cada deputación foral ten facenda propia polo Concerto Económico, e Navarra polo Convenio. Case sempre declaran o mesmo ca a AEAT con outro número ou noutras datas.

Que é un modelo «a compensar»?

Unha autoliquidación na que saíu máis IVE soportado ca repercutido: non se paga nada e a diferenza descóntase nos seguintes períodos. Hai que presentala igual, e a tempo.

Fontes oficiais

De onde sae o que di esta páxina, consultado na data de revisión. Se algo non cadra, manda a fonte.

Segue lendo

Isto é información copiada das fontes oficiais para orientarte, non asesoramento fiscal: o teu caso pode ter excepcións. Compróbao na sede do organismo ou con quen te asesore.

Os teus prazos, e só os teus

Cóntalle a Mis Obligaciones a que te dedicas e proponche o teu calendario do ano, cada modelo co seu motivo. Ti revísalo, e avísate unha semana antes e a véspera.

Abrir a miña lista

Esta páxina en Markdown, para lela con outros programas